Văn hóa đọc ở nông thôn: Nền tảng tri thức bền vững

Thúc đẩy văn hóa đọc ở nông thôn là bước đi chiến lược xây nền tri thức vững chắc, góp phần phát triển nông thôn mới.
Lào Cai có 5 mô hình, sáng kiến hay trong xây dựng nông thôn mới năm 2023 Cán bộ trẻ vượt qua thử thách, tiên phong đổi mới nông thôn Ứng dụng dữ liệu dân cư vào quy hoạch nông thôn mới

Trong bối cảnh chuyển đổi số và toàn cầu hóa mạnh mẽ, việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc ở khu vực nông thôn đang được Chính phủ, các địa phương và cộng đồng đặc biệt quan tâm. Không chỉ góp phần nâng cao dân trí, văn hóa đọc còn trở thành nền tảng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở các vùng nông thôn.

Những mô hình lan tỏa văn hóa đọc hiệu quả ở nông thôn

Năm 2024, theo số liệu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, số lượng thư viện, tủ sách cộng đồng tại nông thôn đã tăng thêm 20% so với năm 2020. Từ mô hình truyền thống đến sáng tạo, nhiều địa phương đã có những cách làm hiệu quả để đưa sách đến gần hơn với người dân.

Bên cạnh đó, Chương trình “Phát triển văn hóa đọc đến năm 2030” (Quyết định số 329/QĐ-TTg ngày 15/4/2024 của Thủ tướng Chính phủ) đã đẩy mạnh triển khai hệ thống thư viện cơ sở, tủ sách cộng đồng và mô hình xe thư viện lưu động về vùng sâu, vùng xa.

Tại xã Đông Phú (huyện Lục Nam, Bắc Giang), câu lạc bộ “Mỗi tuần một cuốn sách” được thành lập từ năm 2023 đã thu hút hơn 200 thành viên đủ mọi lứa tuổi. Cứ chiều thứ Bảy hằng tuần, tại sân đình, người dân lại tụ họp để cùng đọc sách, chia sẻ những điều tâm đắc.

Bà Nguyễn Thị Sâm, thành viên câu lạc bộ, chia sẻ: "Trước đây rảnh rỗi tôi chỉ xem tivi, bây giờ có sách đọc, có bạn trò chuyện, đầu óc minh mẫn hơn, cuộc sống cũng vui vẻ hơn".

Không chỉ có người cao tuổi, các em nhỏ ở nông thôn cũng dần hình thành thói quen đọc sách nhờ những sáng kiến gần gũi. Ở xã Hòa Bình (Vĩnh Bảo, Hải Phòng), “Tủ sách thân thiện” được đặt tại trường học và nhà văn hóa thôn. Các em học sinh có thể mượn sách bất cứ lúc nào, không cần đăng ký phức tạp.

Việc phát triển văn hóa đọc tới trẻ em vùng cao có ý nghĩa rất lớn (Ảnh tư liệu)
Việc phát triển văn hóa đọc tới trẻ em có ý nghĩa rất lớn. Ảnh tư liệu

Em Nguyễn Hoàng Mai (lớp 5, Trường Tiểu học Hòa Bình) hào hứng kể: "Cháu thích nhất sách về động vật. Mỗi lần đọc xong, cháu ghi ra sổ nhỏ những điều mới biết, vui lắm!"

Đặc biệt, mô hình xe thư viện lưu động được Thư viện Quốc gia triển khai mạnh từ năm 2024 đã thực sự tạo sức lan tỏa. Những chuyến xe chất đầy sách, truyện, thiết bị đọc đã đến với hơn 50 xã vùng sâu, vùng xa, tổ chức các buổi đọc sách, vẽ tranh, kể chuyện miễn phí cho trẻ em.

Chị Lê Thị Thắm, giáo viên tiểu học ở xã Tân Lập (Tuyên Quang) xúc động: "Lần đầu tiên học sinh vùng cao được tận tay cầm những quyển sách đẹp như vậy. Ánh mắt các em háo hức, say mê, làm chúng tôi thấy công việc của mình thêm nhiều ý nghĩa."

Văn hóa đọc – thay đổi nhận thức, mở đường phát triển

Thực tế cho thấy, văn hóa đọc ở nông thôn trước đây gặp không ít rào cản: Điều kiện kinh tế còn khó khăn, hạ tầng thư viện hạn chế, tâm lý chuộng lao động tay chân hơn đọc sách… Tuy nhiên, những thay đổi đang dần xuất hiện từ sự kiên trì và những cách làm phù hợp.

Anh Nguyễn Văn Lực, một nông dân trẻ ở xã Đức Hợp (Kim Động, Hưng Yên), cho biết: "Trước kia tôi chỉ biết làm nông theo kinh nghiệm cha ông. Từ ngày đọc được các sách hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt, tôi học cách canh tác hữu cơ, bán sản phẩm sạch qua mạng, thu nhập tăng gấp đôi".

Tủ sách cộng đồng tại các thôn, xã mở cửa hàng ngày. Ảnh: Hoàng Lân
Tủ sách cộng đồng tại các thôn, xã mở cửa hàng ngày. Ảnh: Hoàng Lân

Tại một số địa phương, việc lồng ghép văn hóa đọc vào sinh hoạt cộng đồng cũng mang lại kết quả tích cực. Điển hình, ở xã Phú Mỹ (Phù Cát, Bình Định), các buổi họp thôn đều dành 10 phút đầu giờ để đọc một đoạn sách hay, sau đó cùng thảo luận ngắn gọn.

Ông Phạm Xuân Dũng, trưởng thôn Phú Mỹ 2 kể: "Ban đầu nhiều người ngại, nhưng dần thấy đọc sách giúp mình hiểu thêm chuyện làm ăn, ứng xử, nên ai cũng hưởng ứng".

Bên cạnh đó, sự bùng nổ của công nghệ số cũng tạo thêm cơ hội tiếp cận tri thức mới. Theo thống kê năm 2025 của Cục Xuất bản, In và Phát hành, số người dân nông thôn sử dụng các ứng dụng đọc sách điện tử như Waka, Alezaa, SachWeb tăng 30% trong hai năm gần đây.

Điển hình như chị Lương Thị Hoa, người làm nội trợ (xã Ea Toh, Krông Năng, Đắk Lắk) cho biết: "Tôi tranh thủ lúc rảnh đọc sách điện tử trên điện thoại. Nhờ đó, tôi học thêm kỹ năng làm đồ thủ công, bán online, có thêm thu nhập nuôi con ăn học".

Văn hóa đọc không chỉ đơn thuần là hoạt động giải trí, mà còn là chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa tri thức, giúp người dân nông thôn chủ động tiếp cận tri thức mới, nâng cao năng lực phát triển bản thân và cộng đồng. Khi văn hóa đọc thực sự thấm sâu vào đời sống, nó sẽ trở thành nguồn năng lượng nội sinh mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững cho nông thôn Việt Nam trong thời đại mới. Xây dựng nông thôn tri thức không phải là giấc mơ xa vời, mà bắt đầu từ mỗi cuốn sách giản dị hôm nay.

Nguyễn Thanh
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Văn hoá đọc

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Đề xuất nhân rộng mô hình trồng lúa phát thải thấp

Đề xuất nhân rộng mô hình trồng lúa phát thải thấp

Thành công sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp theo quy trình Hợp Trí, Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Tháp Mười đề xuất nhân rộng lên 1.200 ha.
Ấn Độ công bố hai giống lúa chỉnh sửa gen đầu tiên

Ấn Độ công bố hai giống lúa chỉnh sửa gen đầu tiên

Viện Nghiên cứu nông nghiệp Ấn Độ (ICAR) vừa công bố hai giống lúa chỉnh sửa gen đầu tiên trên thế giới sử dụng công nghệ CRISPR-Cas SDN-1.
Hệ thống bán lẻ góp phần thay đổi diện mạo nông thôn mới

Hệ thống bán lẻ góp phần thay đổi diện mạo nông thôn mới

Sự phát triển của hệ thống bán lẻ hiện đại ở nông thôn giúp người dân tiếp cận hàng hóa chất lượng, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm OCOP.
Diễn đàn liên kết 5 nhà: Hướng đến nền nông nghiệp xanh và hiện đại

Diễn đàn liên kết 5 nhà: Hướng đến nền nông nghiệp xanh và hiện đại

Phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững rất cần có sự đồng hành của 5 nhà: Nhà nước, nhà băng, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà nông.
Hạ tầng điện đồng bộ, nông thôn mới đổi thay từng ngày

Hạ tầng điện đồng bộ, nông thôn mới đổi thay từng ngày

Hệ thống điện nông thôn được đầu tư đồng bộ, hiện đại, bảo đảm an toàn, ổn định giúp người dân yên tâm sản xuất và góp phần hoàn thiện tiêu chí nông thôn mới.

Tin cùng chuyên mục

Mô hình chợ an toàn thực phẩm: Động lực cho nông thôn mới

Mô hình chợ an toàn thực phẩm: Động lực cho nông thôn mới

Việc triển khai mô hình chợ thí điểm bảo đảm an toàn thực phẩm tại vùng nông thôn góp phần nâng cao chất lượng sống và đáp ứng tiêu chí xây dựng nông thôn mới.
Ứng dụng AI và cảm biến trong nông nghiệp nông thôn

Ứng dụng AI và cảm biến trong nông nghiệp nông thôn

Từ nông dân, hợp tác xã đến doanh nghiệp, tất cả đang từng bước ứng dụng AI và cảm biến trong nông nghiệp nông thôn, tạo nền tảng bền vững phát triển kinh tế.
Xen canh thông minh, nông dân Kon Tum thu lợi kép

Xen canh thông minh, nông dân Kon Tum thu lợi kép

Trên diện tích cà phê quen thuộc, nông dân Kon Tum đã mạnh dạn đưa cây mắc ca trồng xen canh, mang lại thu nhập ổn định, gấp đôi so với canh tác thông thường.
Tạo đột phá khoa học - công nghệ: 7 nhiệm vụ trọng tâm

Tạo đột phá khoa học - công nghệ: 7 nhiệm vụ trọng tâm

Ngành Nông nghiệp và Môi trường đưa ra 7 nhiệm vụ trọng tâm để tạo đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Hội Nông dân 5.0: Chuyển đổi số để bắt kịp xu thế mới

Hội Nông dân 5.0: Chuyển đổi số để bắt kịp xu thế mới

Hội Nông dân Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, từ tổ chức truyền thống sang mạng lưới đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ số.
Nông thôn mới vùng dân tộc: Giữ bản sắc trong hiện đại hóa

Nông thôn mới vùng dân tộc: Giữ bản sắc trong hiện đại hóa

Xây dựng nông thôn mới vùng dân tộc thiểu số đang tạo chuyển biến rõ nét khi kết hợp giữa phát triển hạ tầng hiện đại với gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.
Sản phẩm nông nghiệp

Sản phẩm nông nghiệp 'cất cánh' nhờ chuyển đổi số

Chuyển đổi số đã tạo đà cho nhiều sản phẩm nông nghiệp thành công, từ truy xuất nguồn gốc đến mở rộng tiêu thụ qua sàn thương mại điện tử.
Chuyển đổi số du lịch nông thôn mới: Tiềm năng còn bỏ ngỏ

Chuyển đổi số du lịch nông thôn mới: Tiềm năng còn bỏ ngỏ

Dù sở hữu tiềm năng phát triển mạnh mẽ, nhưng chuyển đổi số trong du lịch nông thôn nhiều nơi vẫn chậm triển khai, bỏ lỡ cơ hội thúc đẩy kinh tế địa phương.
Số hóa đất đai, quy hoạch: Đòn bẩy đổi mới nông thôn

Số hóa đất đai, quy hoạch: Đòn bẩy đổi mới nông thôn

Chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai, quy hoạch, xây dựng đang mở ra hướng đi mới trong quản lý nông thôn mới hiện đại, minh bạch và bền vững.
Xã hội hóa nguồn lực: Động lực xây dựng nông thôn mới

Xã hội hóa nguồn lực: Động lực xây dựng nông thôn mới

Khi ngân sách nhà nước còn hạn chế, nhiều địa phương đang đẩy mạnh xã hội hóa nguồn lực, huy động sức dân và doanh nghiệp cùng tham gia xây dựng nông thôn mới.
Chuyển đổi số:

Chuyển đổi số: 'Cánh tay nối dài' văn hoá nông thôn

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đã trở thành một “cánh tay nối dài” hữu hiệu, giúp cộng đồng lan toả những giá trị văn hoá nông thôn đặc trưng.
Tiết kiệm năng lượng, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh

Tiết kiệm năng lượng, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh

Thời gian qua, Công ty CP Phân lân nung chảy Văn Điển đã triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Dấu ấn tuổi trẻ trong hành trình đổi mới nông thôn

Dấu ấn tuổi trẻ trong hành trình đổi mới nông thôn

Bằng bàn tay, khối óc và trái tim nhiệt huyết, tuổi trẻ in đậm dấu ấn trên hành trình đổi mới nông thôn, vun đắp tương lai cho vùng đất còn nhiều gian khó.
Đoàn thanh niên đồng hành cùng xây dựng nông thôn mới

Đoàn thanh niên đồng hành cùng xây dựng nông thôn mới

Đoàn Thanh niên Việt Nam tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới, mang lại những mô hình sáng tạo và giải pháp hiệu quả góp phần nâng cao đời sống người dân.
Người dân nông thôn thu lợi từ trồng rau thuỷ canh

Người dân nông thôn thu lợi từ trồng rau thuỷ canh

Không tiếng cuốc xới, không mùi phân chuồng, chỉ có những ống dẫn nước lặng lẽ nuôi lớn từng luống rau sạch bằng hệ thống thủy canh tuần hoàn.
Ứng dụng dữ liệu dân cư vào quy hoạch nông thôn mới

Ứng dụng dữ liệu dân cư vào quy hoạch nông thôn mới

Việc ứng dụng dữ liệu dân cư vào công tác quy hoạch xây dựng nông thôn mới đang tạo ra những chuyển biến tích cực cho các địa phương.
Sớm hoàn thiện thể chế, chính sách giao khoán đất lâm nghiệp

Sớm hoàn thiện thể chế, chính sách giao khoán đất lâm nghiệp

Chính sách giao khoán đất lâm nghiệp đã thay đổi theo từng thời kỳ, tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều bất cập trong thực tiễn đòi hỏi có những sửa đổi cho phù hợp.
Nông thôn mới và cơ hội từ kinh tế tuần hoàn​

Nông thôn mới và cơ hội từ kinh tế tuần hoàn​

Kinh tế tuần hoàn mở hướng đi bền vững cho nông thôn mới, đáp ứng tiêu chuẩn nông nghiệp xanh – sạch.
Bình Điền: Bứt phá vượt khó, hướng đến phát triển bền vững

Bình Điền: Bứt phá vượt khó, hướng đến phát triển bền vững

Hoàn thành vượt kế hoạch 2024, Bình Điền đặt mục tiêu tăng trưởng ổn định 2025 – Báo cáo của Tổng Giám đốc Ngô Văn Đông
Tín dụng chính sách thúc đẩy mô hình nông thôn mới

Tín dụng chính sách thúc đẩy mô hình nông thôn mới

Tín dụng chính sách xã hội đang trở thành đòn bẩy trong việc phát triển mô hình nông thôn mới, giúp người dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi phát triển kinh tế.
Mobile VerionPhiên bản di động
OSZAR »